Schepen als showmodel op schaal

Al vele jaren zijn bouwplaten en bouwdozen van modellen te koop. Menigeen heeft in zijn leven er wel eens iets mee gebouwd. Bekend zijn de bouwdozen met plastic materiaal voor scheepsmodellen van Revell en Tamiya. De laatste jaren verschijnen er ook steeds betere bouwplaten van schepen op de markt. Je kunt deze hobby dus bij een lage drempel beginnen. Maar er zijn ook aanbieders van houten scheepsmodellen met messing- en koperbeslag. Om die te bouwen, moet je al over wat meer inzicht en vaardigheden beschikken. Maar het resultaat is bijzonder. Vaak betreft het historische zeil- en stoomschepen.
Bij het bouwen van een scheepsmodel zal er veel geknipt, gesneden, gezaagd, gevijld, gelijmd en geschuurd moeten worden. Het is een geduldwerkje. Maar afhankelijk van de bouwwijze (het type bouwdoos) kun je redelijk snel resultaat zien.
En dan zijn er natuurlijk ook de modelbouwers die schepen geheel vanuit de basismaterialen opbouwen. Van triplexplaten, vurenhouten latjes en andere, voor sommige doeleinden beter geschikte houtsoorten. Zij maken soms ook het beslag zelf. Maar dat is ook te koop (Aeronaut). Hoewel wij in de kop van deze tekst naar statische modellen verwijzen, zijn talloze onderdelen beweegbaar. Het is slechts om aan te geven dat er met deze modellen niet gevaren wordt

Bouwen - algemeen
Het is belangrijk om alle onderdelen van een bouwdoos bij elkaar te groeperen in de uiteindelijke samenstelling en te zien hoe ze bij en in elkaar passen. Of het nu een houten of plastic model is, er zal nog veel passend gemaakt moeten worden. Dat doe je in de juiste volgorde, om kleine afwijkingen te vereffenen en niet te laten cumuleren (niet te laten optellen). De bouwbeschrijving bij de tekeningen geeft de bouwvolgorde aan. Soms is het raadzaam er van af te wijken, om voornoemde reden. Voor houten modellen raden we een zelf te maken bouwplank aan (zie foto links boven)

Bouwen van scratch
Wanneer je een scheepsmodel van foto of tekening maakt, zul je veel meer zelf moeten uitdokteren en in onderdelen en samenstelling moeten tekenen. Het is bepaald geen schande als er dan later dingen op nieuw gemaakt dienen te worden. Dat overkomt de beste modelbouwer

De romp
De romp van het schip wordt opgebouwd uit de kiel en diverse spanten. Dit samen bepaalt de vorm van het schip. Spanten zijn te herleiden uit de uitslag (tekening). Het geheel wordt op maat gemaakt en samengevoegd op de bouwplank om bij het lijmen geen vervorming te krijgen. Als dit een stijf geraamte is geworden kunnen we de houten latjes van de huid er op lijmen (en spijkeren). Gebruik de juiste lijm om trekken en krimpen te voorkomen

De opbouw
Dekken, behuizing, masten, schoorstenen e.d. bepalen in belangrijke mate het gezicht van het schip. Houdt daarom goed rekening met de maatvoering en afwerking. Het geheel moet in harmonie zijn. Daarom wijken we bij deze onderdelen wel eens af van de exacte schaalverhouding. Echter niet doen, als je met wedstrijden voor schaalmodellen in competitie wilt. Dan meet de keurmeester namelijk alles na

Het beslag en de afwerking
Naast de opbouw bepaalt ook het beslag de uitstraling: ankers, bolders, kabelgeleiders, katrollen, tuigage, affuiten met kannonnen, relingen, ... Je kunt ze zelf maken of kopen. Zelf maken betekent wel vaak draaien en frezen. Tot slot de afwerking en kleurstelling. Historische zeilschepen blijven vaak onbeschilderd. Dan is de soort en afwerking (impregneren) van het hout van groot belang. Schilderen of spuiten is een kunst. Maak het strak, plak af met band, ... Dat toont straks zo veel beter