Nederlandse Vereniging van Modelbouwers - NVM

Afdeling Utrecht

Blauwe knoppen en onderstreepte onderwerpen hebben een link naar een andere pagina. Klik erop om verder te gaan

Klik op de afbeeldingen
voor een vergroting



Aan het werk


STOOMMACHINES  EN  -LOCOMOTIEVEN

Werkende stoomtoestellen

Veel modelbouwers maken werkende stoommachines, -tractoren en stoom- locomotieven. Van een eenvoudig oscillerend machientje tot geavanceerde meercilinder machines. Twee- tot viercilinder locomotieven, variërend van schaal 1:32 tot wel schaal 1:5 (10,5 inch schaal). Dat komt overeen met een spoorbreedte van 45 mm, oplopend tot 26 cm. Wanneer je voor de grootste kiest, moet je wel bedenken dat een beetje model dan al snel 800 kg weegt. Er wordt gebouwd vanaf tekening, of soms naar eigen inzicht. Of nadat de maten van foto's en prenten zijn afgeleid. Maar je kunt ook een bouwpakket aanschaffen met ruwe onderdelen en die zelf op maat afwerken. De engelse leverancier Stuart levert die bijvoorbeeld.
In ieder geval zul je metalen bewerken: staal, messing en (rood)koper. Draaien, frezen, boren, ruimen, vijlen, polijsten, buigen, solderen, ...

Het frame
Het frame vormt de basis van de machine. Het kan een metalen gietstuk zijn of opgebouwd worden uit stalen of messing platen. Die moeten bij locomotieven zo nauwkeurig gelijk zijn, dat ze vaak als één pakket worden gemaakt en afgewerkt

Cilinders en zuigers
Cilinders en zuigers zetten stoomdruk om in kracht. We zullen ze dan ook nauwkeurig passend maken om geen rendement te verliezen. Meestal gebruiken we zuigerveren

De overbrenging / scharen
De kracht op de zuiger wordt via kruiskop en drijfstang overgebracht op het (vlieg)wiel. Scharen en excentrieken sturen de schuif, die ervoor zorgt dat de stoom wisselend voor en dan weer achter de zuiger komt en deze zodoende heen en weer beweegt. Het maken van deze onderdelen vereist precisie, omdat het geheel soepel moet lopen en niet mag wringen

De stoomketel (met rookkast)
Ketels produceren de stoom. Ze worden meestal van (rood)koper gemaakt, met vlampijpen en eventueel oververhitters. Maar van staal is ook mogelijk. In de modelbouw stoken we kooltjes om het water in de ketel te laten koken. Bij kleinere modellen gebruiken we echter spiritusbranders. Via de rookkast verdwijnt de rook van het vuur in de schoorsteen en via deze in de buitenlucht. Het bouwen van een ingewikkelde stoomketel vereist "hogeschool" soldeervaardigheden

De (vlieg)wielen
(Vlieg)wielen kun je gegoten kopen of zelf gieten. Dat laatste vraagt nog al wat, maar sommige modelbouwers kunnen en doen het. Je kunt ze ook uit dikke schijven maken. In ieder geval is er behoorlijk wat te vijlen bij de afwerking

Pompen, smeertoestellen, e.d.
Het water moet uit de tank in de ketel worden gepompt. Bewegende onderdelen moeten worden gesmeerd. Er zijn nog diverse onderdelen te maken, voordat het stoomtoestel kan werken

Opstoken en "draaien maar"
Het moment waarnaar we al die bouwtijd hebben uitgekeken. Na de voorbereidingen stoken we het vuur op en wachten gespannen het resultaat af van onze inspanningen. De voldoening is groot wanneer het totale mechanisme in beweging komt


Klik op de afbeeldingen voor een vergroting